فین تک با نگاهی بر چالش‌ها و فرصت‌های مالیاتی  

فین‌ تک با نگاهی بر چالش‌ها و فرصت‌های مالیاتی تحولی بنیادین در نحوه تعامل افراد و کسب‌ و کارها با نظام‌های مالیاتی ایجاد کرده است. از یک سو، فناوری‌های نوین مانند بلاک‌ چین، هوش مصنوعی و پلتفرم‌های پرداخت دیجیتال، امکان شفافیت، دقت و سرعت بیشتر در گزارش‌دهی مالیاتی را فراهم آورده‌اند و می‌توانند به کاهش فرار مالیاتی و تسهیل فرآیندهای حسابرسی کمک کنند. از سوی دیگر، نبود چارچوب‌های قانونی شفاف، ناهماهنگی در مقررات مالیاتی کشورها و پیچیدگی‌های مرتبط با ارزهای دیجیتال، چالش‌های مهمی را در مسیر انطباق و نظارت مالیاتی به وجود آورده‌اند. بنابراین، توسعه متوازن فین‌تک نیازمند تعامل مستمر میان بازیگران فناوری، قانون‌گذاران و نهادهای مالیاتی است تا بتوان از فرصت‌های آن بهره‌ برداری کرد و هم‌زمان، چالش‌های موجود را به‌درستی مدیریت نمود.

نقشه راهی برای شناخت فین‌تک و ملاحظات مالیاتی آن

در دنیای پرتغییر امروز، فناوری‌های مالی یا همان فین‌تک نقش فزاینده‌ای در تحول نظام‌های اقتصادی و خدمات مالی ایفا می‌کنند. اگر به دنبال آشنایی با مفهوم فین‌تک، کاربردهای آن در زندگی روزمره، ساختار درآمدی و هزینه‌ای فعالان این حوزه و نیز شناخت چالش‌های موجود، به‌ویژه در فضای اقتصادی ایران هستید، این مقاله می‌تواند راهنمایی جامع برای شما باشد. در ادامه، علاوه بر بررسی چالش‌های خاص مالیاتی که کسب‌ وکارهای فین‌تک با آن رو به‌ رو هستند، به فرصت‌هایی نیز اشاره خواهیم کرد که می‌تواند مسیر بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی را برای این فعالان هموار کند.

تعریف فین تک

ترکیبی از فناوری و خدمات مالی است که هدف آن ساده سازی، سرعت بخشیدن و ارزان تر کردن فرآیندهای مالی است. مثال‌های بارز فین‌تک می‌توان به پرداخت‌های الکترونیکی، ارزهای دیجیتال، فناوری‌های نوین بانکی و سرمایه‌گذاری‌های آنلاین اشاره کرد.

کاربردهای عملی فین‌تک

فین‌تک در بسیاری از جنبه‌های زندگی روزمره و کسب‌ و کارها کاربرد دارد. برخی از کاربردهای عملی فین‌تک عبارتند از:

پرداخت الکترونیکی: این شامل پرداخت‌های موبایلی، کیف پول‌های دیجیتال و اپلیکیشن‌های پرداخت آنلاین می‌شود که تراکنش‌ها را سریع‌تر و آسان‌تر می‌کنند. مانند پرداخت‌های موبایلی اپلیکیشن اسنپ و زربن پال

بانکداری دیجیتال: بانک‌های آنلاین و اپلیکیشن‌های بانکی که به کاربران اجازه می‌دهند بدون نیاز به مراجعه به شعبه‌های فیزیکی، حساب‌های خود را مدیریت کنند.

یک مثال عملی بانکداری الکترونیکی بانک ملت است این بانک به مشتریان خود خدمات متنوع دیجیتال ارائه می‌دهد.

سرمایه‌گذاری آنلاین: پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری دیجیتال که به افراد امکان می‌دهند به راحتی در سهام، اوراق قرضه و سایر ابزارهای مالی سرمایه‌گذاری کنند.

یکی از نمونه‌های سرمایه‌گذاری آنلاین در ایران، پلتفرم “کیان دیجیتال” است. این پلتفرم امکان سرمایه‌گذاری در صندوق‌های مختلف را فراهم می‌کند و به کاربران اجازه می‌دهد تا به راحتی و با امنیت بالا سرمایه‌گذاری کنن

بلاکچین و رمزارزها: ارزهای دیجیتالی مانند بیت‌کوین و اتریوم که تراکنش‌ها را بدون نیاز به واسطه‌های سنتی مانند بانک‌ها امکان‌پذیر می‌کنند.

اعتبارسنجی و وام‌دهی : استفاده از فناوری برای ارزیابی اعتبار مشتریان و ارائه وام‌های آنلاین به صورت سریع‌تر و با هزینه کمتر.

بیمه دیجیتال: ارائه خدمات بیمه از طریق پلتفرم‌های آنلاین که فرآیند خرید، مدیریت و تسویه حساب بیمه‌ها را ساده‌تر می‌کنند. چند نمونه از بیمه های دیجبتال در ایران: بیمه بازار، ازکی، بیمه دات‌کام.

درآمدهای فعالان فین تک

درآمدهای حوزه فین تک از منابع متنوعی تامین میشود که در زیر به مهمترین آنها با مثال‌های واقعی اشاره میکنم:

1. کارمزد تراکنش‌ها: دریافت درصدی از هر تراکنش مالی که کاربران انجام میدهند. 
2. درآمد اشتراکی: دریافت هزینه ماهانه یا سالانه برای دسترسی به خدمات ویژه. 
3. سود وامها:  سود حاصل از وامهای اعطا شده به کاربران یا کسب وکارها. 
4. کارمزد تبدیل ارز: سود از تفاوت نرخ ارز واقعی و نرخ ارائه شده به کاربر. 
5. درآمد از بازارهای مالی:  کارمزد خریدوفروش سهام، ارزهای دیجیتال یا اوراق قرضه. 
6. کارمزد اینترچِنج: درصدی از هر تراکنش کارتی که بانک ها به شرکتهای پرداخت می دهند. 
7. فروش API یا خدمات:  فروش دسترسی به زیرساختهای فنی یا نرمافزار به سایر شرکتها. 
8. تبلیغات و همکاری های تجاری: درآمد از معرفی کاربران به خدمات مالی
9. درآمد از دادهها: فروش داده به صورت  ناشناس کاربران برای تحلیل بازار یا تبلیغات هدفمند. 
10. سرویس های بانکی سفارشی:  اجازه استفاده از مجوز بانکی خود به استارتآپ ها یا برندهای دیگر. 

بسیاری از فین تک‌ها ترکیبی از این مدلها را استفاده میکنند.

سایت آریاز حساب شایگان به عنوان یکی از مراجع برتر در حوزه مشاوره و وکالت مالیاتی، با تکیه بر تیمی از متخصصان مجرب و وکلای مالیاتی خبره، توانسته جایگاهی قابل‌اعتماد میان کسب‌وکارها، استارتاپ‌ها و فعالان اقتصادی به دست آورد. این مجموعه با ارائه خدمات تخصصی در زمینه تنظیم و حل‌وفصل پرونده‌های مالیاتی، مشاوره در زمینه معافیت‌ها و مقررات مالیاتی، و همراهی مؤثر در فرآیندهای دادرسی مالیاتی، به عنوان یک همراه حرفه‌ای و مطمئن شناخته می‌شود. آریاز حساب شایگان با درک عمیق از چالش‌های مالیاتی فین‌تک‌ها و سایر کسب‌وکارهای نوین، توانسته گام‌های مؤثری در تسهیل امور مالیاتی مشتریان خود بردارد.

هزینه‌های فعالان فین تک

هزینه‌های شرکت‌های فینتک (فناوری مالی) به عوامل متعددی مانند نوع خدمات، مقیاس کسب‌ و کار، منطقه جغرافیایی و الزامات قانونی بستگی دارد. در ادامه، جزئیات هزینه‌های رایج در این حوزه را بررسی می‌کنیم.

• هزینه‌های توسعه و فناوری
• هزینه‌های قانونی و نظارتی
• هزینه‌های عملیاتی
• هزینه‌های امنیت سایبری
• هزینه‌های منابع انسانی
• هزینه‌های تحقیق و توسعه R&D
• سایر هزینه ها  مانند جریمه‌های نظارتی 

فینتک یک حوزه پرهزینه اما پرسود است که موفقیت در آن به مدیریت هوشمندانه هزینه‌ها و نوآوری مداوم وابسته است.

چالش‌های فین‌تک در ایران

 چالش‌های قانونی و مقرراتی: قوانین بانکی و مالی با فناوری‌های نوین هم‌خوانی ندارند. ابهام در مقررات رمز ارزها مانع رشد فین‌تک‌ها شده است. البته در اقدام جدید ماه‌های اخیر برای این امر نیز اقدامات مثبتی صورت گرفته است.

تحریم‌های بین‌المللی و زیر ساخت‌های فناوری ضعیف: تحریم‌ها دسترسی به فناوری و خدمات پرداخت بین‌المللی را محدود کرده‌اند، جذب سرمایه‌گذاری خارجی آسان نیست و سرعت و کیفیت پایین اینترنت.

مشکلات اقتصادی داخلی: نوسانات ارزی و تورم بالا و دشواری در تأمین مالی به دلیل کوچک بودن بازار سرمایه.

فرهنگ مالی و پذیرش عمومی: عدم اعتماد به سیستم‌های دیجیتال و آگاهی عمومی کم درباره مفاهیم مالی نوین.

همکاری ناکافی  برخی از بانک‌های سنتی: رقابت یا مقاومت بانک‌ها در برابر همکاری با فین‌تک‌ها.

کمبود نیروی متخصص: مهاجرت متخصصان فناوری اطلاعات و مالی و ضعف در تربیت نیروهای ماهر در حوزه‌های نوین.

برخی از چالش های  مالیاتی کسب و کارهای فین تک

فین‌تک‌ها ممکن است از طریق کارمزد تراکنش‌ها، سود وام‌های اعطایی، درآمد اشتراکی، یا سود حاصل از سرمایه‌گذاری درآمد ایجاد کنند. هر یک از این مدل‌ها ممکن است مشمول قوانین مالیاتی متفاوتی شوند (مثلاً مالیات بر درآمد، مالیات بر ارزش افزوده، یا مالیات بر سود سرمایه). در این مسیر، بهره‌گیری از مشاوره یک وکیل مالیاتی آگاه می‌تواند به درک صحیح‌تر الزامات قانونی و انتخاب ساختارهای مالیاتی مناسب کمک کند.

یکی از چالش‌های اصلی این حوزه، عدم تطابق قوانین مالیاتی با نیازها و شرایط خاص این نوع کسب‌وکارها است. قوانین فعلی که اغلب قدیمی و پیچیده هستند، باعث ایجاد موانع زیادی در مسیر رشد و توسعه استارتاپ‌ها می‌شوند. این موضوع می‌تواند حتی منجر به ناامیدی، توقف فعالیت یا انصراف از ورود به فرایندهای رسمی شود. در چنین شرایطی نیز، حضور یک وکیل مالیاتی مجرب می‌تواند نقش کلیدی در کاهش ریسک‌ها و تسهیل تعامل با نهادهای مالیاتی ایفا کند.

 برخی از این مشکلات عبارتند از:

1. عدم وجود شخصیت حقوقی در مراحل اولیه: در شروع کار، فعالان این حوزه معمولاً شخصیت حقوقی ندارند و یکی از اعضای تیم مجبور است مسئولیت‌های مالیاتی را به عهده بگیرد. این موضوع فشار زیادی به فرد وارد می‌کند و شروع کار را سخت‌تر می‌کند. از طرفی شروع کار در قالب شخصیت حقوقی نیازمند آشنایی با تکالیف مالیاتی متعدد و یا دستورالعمل‌ها و قوانین مالی و مالیاتی گسترده است که فعالان این حوزه شناختی در این زمینه نداشته و یا اغلب در تیم آنها متخصصان حوزه مالی و مالیاتی به دلایل مختلف وجود ندارد.

2. تفاوت در مدل کسب‌ و کار: کسب و کارهایی برپایه فین تک معمولاً با حجم بالایی از تراکنش‌های بانکی کوچک کار می‌کنند و درآمد آن‌ها از طریق کارمزدهای کم حاصل می‌شود. این مدل کسب‌ و کار برای ممیزان مالیاتی که با چنین ساختاری آشنا نیستند، قابل درک نیست و از طرفی در این حوزه ها بخشنلمه یا دستورالعملی شفاف که در روال ملاک عمل قرار گیرد بسیار محدود بوده و حتی در متن لایحه اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم  که در سال 1402 پیشنهاد داده شده و هنوز تصویب نشده است قوانین مختص این حوزه که  منجر به تسهیل فرایندهای فعالان این حوزه گردد، لحاظ نشده است.

3. فرایندهای سنتی و کاغذی: بسیاری از مراحل مالیاتی همچنان به صورت دستی و کاغذی انجام می‌شود، در حالی که استارتاپ‌ها به دلیل ماهیت دیجیتالی خود، با حجم زیادی از تراکنش‌ها سروکار دارند. این فرایندهای قدیمی نه تنها زمان‌بر است، بلکه با شیوه کار استارتاپ‌ها هماهنگی ندارد. البته اجرای کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان شاید در آینده بتواند این روند را تا مقداری تسهیل بخشد اما در حال حاضر اجرای این سامانه تکالیف مالیاتی بیشتری را برای صاحبان کسب و کارها ایجاد نموده است و رسیدگی‌های مالیاتی همچنان صورت می‌گیرد.

به این دلایل به‌روزرسانی قوانین مالیاتی و ایجاد انعطاف بیشتر در این قوانین می‌تواند به رفع این چالش‌ها و حمایت از کسب‌وکارهای نوآور کمک کند.

فرصتی برای برخورداری از معافیت مالیاتی

شرکت‌های فعال در حوزه فین تک بر اساس داشتن شرایطی مانند داشتن محصولات دارای فناوری سطح بالا و متوسط به بالا با ارزش افزوده فراوان و کسب معیارهای لازم می‌توانند به‌عنوان دانش بنیان ثبت شده و از مزایا و حمایت‌های  این قانون برخوردار گردند.   

در آخرین فهرست کالا و خدمات دانش بنیان ( ویرایش هشتم فهرست دانش بنیان در سال ۱۴۰۰ )،  حوزه فین تک ذیل فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم افزارهای رایانه‌ای طبقه بندی شده است.

فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان در حوزه فین تک، نه تنها ابزاری برای حمایت از شرکت های نوآور است، بلکه با ایجاد بسترهای قانونی و فنی، به ارتقای جایگاه ایران در اقتصاد دیجیتال جهانی کمک می‌کند. روز آمد سازی مستمر این فهرست با توجه به تحولات فناوری و بازخورد جامعه صنعتی، تضمین کننده پویایی و اثربخشی آن در سالهای آینده خواهد بود

فین‌تک به عنوان ترکیبی از فناوری و خدمات مالی، با هدف ساده‌سازی، تسریع و کاهش هزینه‌های فرآیندهای مالی، تحولات چشمگیری در صنعت مالی ایجاد کرده است. این حوزه با کاربردهای متنوعی مانند پرداخت‌های الکترونیکی، بانکداری دیجیتال، سرمایه‌گذاری آنلاین و رمزارزها، در حال تغییر شیوه‌های سنتی مالی است. با این حال، چالش‌هایی مانند قوانین ناکارآمد، تحریم‌ها، زیر ساخت‌های ضعیف و مشکلات مالیاتی، رشد این صنعت را در ایران با محدودیت‌هایی مواجه کرده است. با این وجود، فرصت‌هایی مانند معافیت‌های مالیاتی و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به توسعه این حوزه کمک کند.

شما عزیزان می توانید شنونده پادکست این مقاله از طریق لینک‌های castbox ، telegram و شنوتو باشید.

ممنون که در این مقاله تا پایان ما را همراهی نمودید اگر در این حوزه سؤالاتی دارید می‌توانید در قسمت کامنت‌ها بپرسید و یا از خدمات مشاوره مالیاتی آنلاین، تلفنی و حضوری آریاز حساب استفاده کنید.