حمایت‌های مالیاتی و دانش‌ بنیانی پس از جنگ در ۱۴۰۵

حمایت‌های مالیاتی و دانش‌ بنیانی پس از جنگ در ۱۴۰۵ یکی از موضوعات مهم برای کسب‌وکارها و شرکت‌هایی است که در اثر جنگ، زلزله، سیل، آتش‌سوزی و سایر حوادث غیرمترقبه دچار خسارت شده‌اند. جنگ، زلزله، سیل، آتش‌سوزی و سایر حوادث غیرمترقبه می‌توانند در مدت کوتاهی بخش قابل‌توجهی از دارایی‌ها، زیرساخت‌ها و توان تولیدی یک کسب‌ و کار را از بین ببرند. در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های صاحبان کسب‌وکار، نحوه برخورد با تعهدات مالیاتی و امکان بهره‌مندی از حمایت‌های قانونی برای جبران بخشی از خسارت‌های وارده است.قانون‌گذار در ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم، سازوکاری را برای حمایت از اشخاص و کسب‌وکارهای خسارت‌دیده پیش‌بینی کرده است. بر اساس این ماده، در صورت وقوع حوادثی مانند سیل، زلزله، خشکسالی، آتش‌سوزی و سایر اتفاقات غیرمترقبه، خسارت‌های تأییدشده می‌تواند از درآمد مشمول مالیات کسر شود و در برخی موارد نیز امکان بخشودگی یا تقسیط بدهی‌های مالیاتی وجود دارد. علاوه بر این، در سال ۱۴۰۵ حمایت‌های جدیدی برای شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب‌دیده از جنگ‌های تحمیلی تصویب شده است. این حمایت‌ها شامل معافیت مالیاتی فروش محصولات دانش‌بنیان، امکان استفاده هم‌زمان از معافیت و اعتبار مالیاتی، و همچنین اعتبارهای مالیاتی ویژه برای بازسازی زیرساخت‌ها و ساخت تجهیزات فناورانه مورد نیاز بازسازی است.

مهم‌ترین حمایت‌های مالیاتی کسب‌ وکارهای آسیب‌دیده در ۱۴۰۵

در این مقاله، مهم‌ترین حمایت‌های مالیاتی پیش‌بینی‌شده برای کسب‌وکارها و شرکت‌های دانش‌ بنیان آسیب‌دیده از جنگ و سایر حوادث غیرمترقبه را بررسی می‌کنیم. همچنین با ظرفیت‌های ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم، نحوه محاسبه خسارت و مراحل بهره‌مندی از این حمایت‌های قانونی آشنا خواهیم شد.

اگر شرکت شما دانش‌ بنیان است: علاوه بر مزایای ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم، ممکن است مشمول معافیت مالیاتی فروش محصولات دانش‌بنیان، اعتبار مالیاتی بازسازی زیرساخت‌ها و اعتبار مالیاتی ساخت بار اول تجهیزات بازسازی نیز باشید.

حمایت‌های ویژه مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب‌دیده از جنگ

بر اساس مصوبه شماره 155051/11 شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌ بنیان مورخ 28/02/1405، شرکت‌های دانش‌ بنیانی که در اثر جنگ‌های تحمیلی دچار آسیب فیزیکی در زیرساخت‌های تولیدی خود شده‌اند، از سال مالی ۱۴۰۴ می‌توانند برای فروش تمامی محصولات دانش‌بنیان خود از معافیت مالیاتی بهره‌مند شوند. این حمایت بدون توجه به نوع تأییدیه دانش‌ بنیانی شرکت یا سطح فناوری محصولات اعمال می‌شود و محدودیت‌های مقرر در بند (ب) ماده (۵) شیوه‌نامه نیز در این موارد ملاک عمل نخواهد بود.

این مصوبه همچنین دامنه حمایت را به شرکت‌های هم‌خانواده و زیرمجموعه گسترش داده است. در صورتی که یکی از شرکت‌های زیرمجموعه یا هم‌خانواده مشمول آسیب ناشی از جنگ شود، تخصیص معافیت مالیاتی به سایر شرکت‌های دانش‌ بنیان همان مجموعه نیز امکان‌پذیر خواهد بود. این موضوع می‌تواند برای گروه‌های شرکتی و هلدینگ‌های دانش‌بنیان که فعالیت‌های فناورانه خود را در قالب چند شرکت انجام می‌دهند، اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

از دیگر تغییرات مهم این مصوبه، امکان استفاده هم‌زمان از معافیت مالیاتی و اعتبار مالیاتی برای شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب‌دیده است. بر خلاف قاعده عمومی که معمولاً بهره‌مندی هم‌زمان از این دو مشوق مالیاتی را محدود می‌کند، شرکت‌های مشمول این حکم در صورت برخورداری از اعتبار مالیاتی، می‌توانند در همان سال مالی از معافیت مالیاتی نیز استفاده کنند.

همچنین طرح‌های «ساخت بار اول» تجهیزات فناورانه مورد نیاز برای بازسازی شرکت‌ها و زیرساخت‌های فناورانه آسیب‌دیده از جنگ‌های تحمیلی، با تأیید دبیرخانه و متناسب با عمق تحقیق و توسعه پروژه، تا سقف ۱۰۰ درصد هزینه‌کرد قرارداد مشمول اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه موضوع بند (ب) ماده (۱۱) قانون جهش تولید دانش‌بنیان خواهند بود. علاوه بر این، طرح‌های سرمایه‌گذاری با هدف بازسازی زیرساخت‌های شرکت‌های آسیب‌دیده نیز در چارچوب بند (ت) ماده (۱۱) قانون جهش تولید دانش‌بنیان مشمول اعتبار مالیاتی شناخته شده‌اند که ظرفیت جدیدی برای تأمین مالی فرآیند بازسازی در شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد می‌کند.

اطلاعیه خرداد ۱۴۰۵ سازمان امور مالیاتی برای خسارت‌دیدگان جنگ

مؤدیانی که از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم خسارت دیده‌اند، می‌توانند برای بهره‌مندی از ماده ۱۶۵ درخواست خود را به اداره مالیات محل وقوع حادثه تسلیم کنند. برای مؤدیان دارای دفاتر، خسارت طبق فصل هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات تعیین می‌شود. میزان خسارت وارده طبق شرایط مقرر در فصل هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات قانون یاد شده تعیین و از درآمد مشمول مالیات آن سال و سال‌های بعد قابل کسر خواهد بود.

ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم چیست؟

در مواردي كه بر اثر حوادث و سوانح از قبيل زلزله، سيل، آتش‌سوزي، بروز آفات و خشك‌سالي و طوفان و اتفاقات غير مترقبه ديگر به‌ يك منطقه كشور يا به مؤدي يا مؤديان خاصي خساراتي وارد گردد و خسارت وارده از طريق وزارتخانه‌ها يا مؤسسات دولتي يا شهرداري‌ها يا‌ سازمان‌هاي بيمه و يا مؤسسات عام‌المنفعه جبران نگردد، وزارت امور اقتصادي و دارايي مي‌تواند معادل خسارت وارده از درآمد مشمول ماليات مؤدي‌، در آن سال و سنوات بعد كسر و نسبت به آن دسته از مؤديان كه بيش از پنجاه درصد (۵۰%) اموال آنان در اثر حوادث مذكور از بين رفته است و قادر به پرداخت بدهي‌هاي مالياتي خود نمي‌باشند با تصويب هيأت وزيران تمام يا قسمتي از بدهي مالياتي آنها را بخشوده يا‌ تقسيط طولاني نمايد.

با توجه به اینکه استفاده از ظرفیت ماده ۱۶۵ به بررسی مدارک، تعیین میزان خسارت و تشخیص شرایط مؤدی وابسته است، دریافت راهنمایی از وکیل مالیاتی می‌تواند در تنظیم درخواست و پیگیری پرونده نقش مؤثری داشته باشد.

دو راهکار اصلی حمایت از خسارت‌دیدگان

در چارچوب ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم، حمایت از مؤدیان خسارت‌دیده معمولاً از دو مسیر اصلی انجام می‌شود. مسیر نخست، کسر خسارت‌های تأییدشده از درآمد مشمول مالیات است؛ یعنی خسارت واردشده می‌تواند در محاسبه مالیات همان سال یا سال‌های بعد اثرگذار باشد. مسیر دوم، مربوط به شرایط شدیدتر است؛ جایی که بخش قابل‌توجهی از اموال مؤدی از بین رفته و پرداخت بدهی‌های مالیاتی برای او دشوار یا غیرممکن شده است. در چنین مواردی، موضوع بخشودگی یا تقسیط بدهی مالیاتی قابل بررسی خواهد بود.

 راهکار اول: کسر خسارت از درآمد مشمول مالیات

این یعنی چه؟ 

فرض کنید درآمد مشمول مالیات شما در سال ۱۴۰۳ معادل ۵ میلیارد تومان است. سیل به انبارتان خسارت وارد کرده و پس از تشکيل کمیسیون، میزان خسارت تأییدشده ۱ میلیارد تومان تعیین می‌شود. در این صورت:

درآمد مشمول مالیات جدید = ۵ میلیارد – ۱ میلیارد = ۴ میلیارد تومان

مالیات شما بر اساس ۴ میلیارد محاسبه می‌شود (نه ۵ میلیارد). اگر خسارت بیشتر از درآمد آن سال باشد، مابقی به سال‌های بعد منتقل می‌شود.

مثال عددی: 

شرکت «تولیدی البرز» سال ۱۴۰۳ درآمد مشمول مالیات ۲ میلیارد تومان دارد. خسارت ناشی از زلزله ۳ میلیارد تومان تأیید می‌شود. 

• سال ۱۴۰۳: کل درآمد مشمول (۲ میلیارد) کسر می‌شود → مالیات صفر 
• ۱ میلیارد تومان باقیمانده خسارت به سال ۱۴۰۴ منتقل و از درآمد آن سال کسر می‌شود.

 راهکار دوم: بخشودگی یا تقسیط بدهی مالیاتی

شرط: بیش از ۵۰٪ اموال شما در حادثه از بین رفته باشد و توانایی پرداخت بدهی‌های مالیاتی خود را نداشته باشید.

مثال عددی: 

آقای احمدی در زابل ۶۶٪ اموالش را بر اثر خشکسالی از دست داده و ۴۵۰ میلیون تومان بدهی مالیاتی دارد. کمیسیون ماده ۳ خسارت را ۲ میلیارد تومان تأیید کرد، بنابراین کل بدهی ۴۵۰ میلیونی او بخشوده شد.

نحوه محاسبه خسارت برای مؤدیان دارای دفاتر و فاقد دفاتر

اگر شما جزو مؤدیانی هستید که دفاتر قانونی نگهداری می‌کنید و درآمد مشمول مالیاتتان از طریق رسیدگی به همان دفاتر تعیین می‌شود، میزان خسارت وارده بر اساس قواعد فصل هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه می‌گردد. این خسارت ابتدا از درآمد مشمول مالیات همان سال کسر می‌شود و اگر بیشتر از آن بود، مابقی به سال‌های بعد منتقل می‌شود

در این مرحله، بررسی اسناد مالی، دفاتر قانونی و نحوه ثبت خسارت اهمیت زیادی دارد و استفاده از خدمات تخصصی آریاز حساب می‌تواند به شفاف‌تر شدن فرآیند محاسبه و ارائه مدارک کمک کند.

    نکته مهم :اگر از سال‌های قبل زیان انباشته داشته‌اید که هنوز مستهلک نشده، ابتدا آن زیان از درآمد کسر می‌شود و سپس نوبت به کسر خسارت جدید می‌رسد.

    مرجع اختلاف : هرگونه اختلاف درباره میزان خسارت، توسط کمیسیون‌های ویژه (بسته به منطقه‌ای یا خاص بودن خسارت) رسیدگی می‌شود.

اگر درآمد مشمول مالیات شما به صورت علی‌الرأس (تخمینی توسط اداره مالیات) تعیین می‌شود – مثلاً به دلیل نداشتن دفاتر یا غیرقابل قبول بودن دفاتر – همچنان می‌توانید از ماده ۱۶۵ استفاده کنید. در این حالت، میزان خسارت وارده توسط کمیسیون‌های ویژه تعیین می‌شود و سپس معادل آن خسارت از درآمد مشمول مالیات همان سال و سال‌های بعد کسر می‌گردد.

 اقدامات لازم برای بهره‌مندی از ماده ۱۶۵

مؤدی باید درخواست خود را همراه با مدارک به اداره مالیات محل وقوع حادثه تسلیم کند؛ اداره مالیات موظف است ظرف یک ماه درخواست را به کمیسیون مربوطه  ارسال نماید و کمیسیون حداکثر ظرف شش ماه با بررسی مدارک، میزان خسارت را تعیین و اعلام می‌کند. دعوت از مؤدی برای حضور در جلسه الزامی است ولی عدم حضور وی مانع رسیدگی نیست و رأی کمیسیون به اکثریت معتبر است.

در چنین شرایطی، استفاده از مشاوره تخصصی یک وکیل مالیاتی می‌تواند به مؤدی کمک کند تا مدارک خسارت را دقیق‌تر آماده کرده، درخواست خود را درست‌تر ثبت کند و فرآیند رسیدگی مالیاتی را با ریسک کمتر پیگیری نماید.

کلام آخر

وقوع حوادثی مانند سیل، زلزله، آتش‌سوزی، خشکسالی و جنگ می‌تواند ادامه فعالیت اقتصادی بسیاری از کسب‌وکارها را با چالش جدی مواجه کند. قانون‌گذار با پیش‌بینی ماده ۱۶۵ قانون مالیات‌های مستقیم، این امکان را فراهم کرده است که خسارت‌های جبران‌نشده از درآمد مشمول مالیات کسر شود و در موارد شدید، حتی بخشودگی یا تقسیط بلندمدت بدهی‌های مالیاتی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

در سال ۱۴۰۵ نیز با توجه به خسارت‌های ناشی از جنگ‌های تحمیلی، سازمان امور مالیاتی و شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان حمایت‌های جدیدی را برای اشخاص و شرکت‌های آسیب‌دیده در نظر گرفته‌اند. در این میان، شرکت‌های دانش‌بنیان علاوه بر ظرفیت‌های ماده ۱۶۵، می‌توانند از معافیت‌های مالیاتی ویژه، اعتبار مالیاتی بازسازی زیرساخت‌ها و حمایت‌های مرتبط با ساخت بار اول تجهیزات فناورانه بهره‌مند شوند.

بنابراین توصیه می‌شود مؤدیان و به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان پس از وقوع خسارت، در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به مستندسازی خسارت، ارائه درخواست به اداره امور مالیاتی و پیگیری فرآیندهای قانونی اقدام کنند تا از تمامی حمایت‌های پیش‌بینی‌شده در قوانین و مصوبات مرتبط بهره‌مند شوند.

شما عزیزان می توانید شنونده پادکست ” بارگزاری دفاتر تجاری الکترونیکی “با جزییات کامل از طریق castbox ،telegram، شنوتو و کانال آپارات آریاز حساب شایگان باشید.