نقشه راه سامانه مودیان

نقشه راه سامانه مودیان به عنوان یکی از پروژه‌های کلیدی دولت الکترونیک در حوزه مالیات، تحت مدیریت سازمان امور مالیاتی راه‌اندازی شده است تا به هر مودی مالیاتی یک کارپوشه اختصاصی ارائه دهد و تعامل او با این سازمان را تسهیل کند. این سامانه که بر اساس قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان (مصوب ۱۳۹۸) فعالیت می‌کند، گامی بزرگ در جهت تحول دیجیتال نظام مالیاتی ایران محسوب می‌شود و با هدف افزایش شفافیت، کاهش مراجعات حضوری و بهبود خدمات طراحی شده است. با اجرای صحیح آن، تمامی صورت حساب‌های فروش به‌ صورت الکترونیکی ثبت و به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شوند، کاغذ بازی حذف می‌شود، امکان فرار مالیاتی به حداقل می‌رسد و هر تراکنش با ردپای دیجیتال خود، سطح شفافیت را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

اشخاص مشمول سامانه مودیان

تمامی اشخاص حقوقی با هر میزان فروش از تاریخ ۱ دی‌ماه ۱۴۰۲ مشمول سامانه هستند. اما سازمان امور مالیاتی برای کاهش بار تکالیف، به‌شرطی کسب‌وکارها را از صدور فاکتور الکترونیکی معاف می‌کند که میزان فروش سالانه آنها کمتر از بیست و پنج برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات‌های مستقیم باشد. سازمان می‌تواند مؤدیانی با این شرایط را از صدور صورت‌حساب الکترونیکی معاف کند.

به منظور ایجاد تسهیل برای مودیان مشمول این قانون، نصاب مذکور در این ماده در سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ترتیب ۱۵۰، ۱۰۰ و ۵۰ برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌شود، که این رقم برای اشخاص حقیقی از ابتدای دی‌ماه سال ۱۴۰۲ مبلغ ۱۸ میلیارد تومان و در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ مبلغ ۱۴۴۰۰ میلیارد تومان است. اما عرضه‌کنندگان کالا و خدمات مرتبط با طلا، جواهر، پلاتین و همچنین فروشندگان مواد معدنی با هر میزان فروش ملزم به صدور صورت‌حساب الکترونیکی هستند. آریاز حساب شایگان نیز در این مسیر، همراه مطمئن مودیان برای درک بهتر قوانین و اجرای صحیح تکالیف مالیاتی است.

صورت حساب الکترونیکی

صورت‌حسابی است دارای شماره منحصر به‌فرد مالیاتی که اطلاعات مندرج در آن، در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره می‌شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب، متناسب با نوع کسب‌وکار توسط سازمان تعیین و اعلام می‌شود. شماره منحصر به‌فرد مالیاتی صورت‌حساب الکترونیکی، شناسه‌ای ۲۲ رقمی است که مانند کد ملی برای هر فاکتور الکترونیکی در سامانه مودیان صادر می‌شود. این شماره تضمین می‌کند هر صورت‌حساب منحصربه‌فرد است، قابل رهگیری توسط سازمان مالیات بوده و دارای اعتبار قانونی است. استفاده از خدمات وکیل مالیاتی می‌تواند در درک بهتر این فرایند و اجرای صحیح تکالیف مالیاتی به مؤدیان کمک شایانی کند.

انواع صورتحساب الکترونیکی

صورتحساب‌های الکترونیکی به عنوان ابزاری کلیدی در نظام مالیاتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرند. این صورتحساب‌ها بر اساس سطح اطلاعات ثبت‌شده و کاربردهای مالیاتی به چند دسته تقسیم می‌شوند. 

صورت حساب الکترونیکی نوع اول 

این نوع صورتحساب شامل اطلاعات کامل خریدار و فروشنده است. جزئیاتی مانند نوع فروش، نوع خریدار، تاریخ و زمان صدور، اطلاعات هویتی طرفین، و مشخصات کالا یا خدمت در آن درج می‌شود. با توجه به ثبت اطلاعات هویتی خریدار، این صورتحساب پس از تأیید توسط سامانه مودیان، به عنوان اعتبار مالیاتی برای خریدار محسوب می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود خریداران بتوانند از مزایای مالیاتی مرتبط با این معاملات بهره‌مند شوند. 

صورت حساب الکترونیکی نوع دوم 

در این نوع، اطلاعات فروشنده و کالا یا خدمت به طور کامل ثبت می‌شود، اما ثبت اطلاعات خریدار اختیاری است. برخلاف نوع اول، این صورتحساب‌ها اعتبار مالیاتی برای خریدار ایجاد نمی‌کنند و عمدتاً برای معاملاتی استفاده می‌شوند که نیازی به احتساب اعتبار مالیاتی برای طرف مقابل نیست. 

صورت حساب الکترونیکی نوع سوم 

این نوع صورت حساب در واقع رسید پرداخت صادره از دستگاه‌های کارتخوان بانکی یا درگاه‌های الکترونیکی پرداخت است که توسط سازمان امور مالیاتی به عنوان پایانه فروشگاهی پذیرفته شده‌اند. در این صورتحساب‌ها، جزئیاتی مانند مبلغ پرداختی، مشخصات پذیرنده (شماره سوییچ، شماره پذیرنده، شماره پایانه)، شماره پیگیری، تاریخ و زمان پرداخت، و حداقل مشخصات فروشنده وجود دارد. با وجود شماره منحصر به فرد مالیاتی، این صورت حساب‌ها نیز اعتبار مالیاتی برای خریدار ایجاد نمی‌کنند. 

صورت حساب غیرالکترونیکی

این نوع صورت حساب مخصوص اشخاصی است که بر اساس مقررات و مهلت‌های قانونی، مجاز به استفاده از صورتحساب‌های غیر الکترونیکی هستند. اقلام درج‌شده در این صورت حساب‌ها مشابه نسخه الکترونیکی است، با این تفاوت که فرآیند ثبت و تأیید آن‌ها به صورت دستی انجام می‌شود. 

انواع صورت حساب الکترونیکی و کاربردهای آنها 

در نظام مالیاتی، صورتحساب‌های الکترونیکی به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شوند که هر کدام کاربرد و شرایط خاص خود را دارند: 

صورت حساب اصلی فروش 

اولین صورت حسابی است که پس از انجام معامله صادر و در سامانه مودیان ثبت می‌شود و شامل تمام جزئیات معامله مانند کالا/خدمات، مبلغ، و اطلاعات خریدار است. 

صورت حساب اصلاحی 

برای اصلاح اشتباهات در صورتحساب اصلی (به جز اطلاعات خریدار و شناسه کالا/خدمت) استفاده می‌شود و در صورت  افزایش یا کاهش مقدار کالا/خدمات، می‌توان از این نوع صورتحساب استفاده کرد. 

نکته کلیدی: اصلاحات باید مطابق با صورت حساب مرجع باشد و شماره منحصر به فرد آن را دربرگیرد. 

صورت حساب ابطالی 

زمانی صادر می‌شود که معامله به هر دلیلی (مانند عدم تحقق یا اشتباه در تاریخ) نیاز به ابطال داشته باشد.  پس از ابطال، صورت حساب مرجع دیگر قابل استفاده نیست. 

توجه: صورت حساب‌های اصلاحی یا برگشتی تأییدنشده نیز به طور خودکار باطل می‌شوند. 

صورت حساب برگشت از فروش 

برای ثبت کاهش مقدار کالا/خدمات پس از صدور صورتحساب اصلی یا اصلاحی استفاده می‌شود. در صورت برگشت تمام کالاها، باید از صورتحساب ابطالی استفاده کرد. 

 انواع الگوهای صورت حساب الکترونیکی و کاربردهای آنها 

در نظام مالیاتی ایران، صورتحساب‌های الکترونیکی بر اساس نوع معامله و ذینفعان به الگوهای مختلفی تقسیم می‌شوند. هر الگو قواعد خاص خود را دارد و برای ثبت معاملات در سامانه مودیان استفاده می‌شود. در اینجا مهم‌ترین الگوها را بررسی

الگوی فروش عادی (کالا/خدمات) 

پرکاربردترین الگو برای ثبت فروش‌های روزمره کسب‌وکارها می‌باشد که شامل جزئیات معامله مانند شناسه کالا/خدمت، مبلغ، مالیات بر ارزش افزوده، و اطلاعات خریدار است.

الگوی صادرات 

مخصوص ثبت فروش کالاها و خدمات به خریداران خارج از کشور. است در این نوع صورت حساب تاریخ صدور صورت حساب اصلاحی/ابطالی نباید زودتر از تاریخ اظهارنامه گمرکی باشد.

الگوی بارنامه (حمل‌ و نقل) 

مخصوص شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، دریایی، و هوایی. است و برای ثبت فروش خدمات باربری استفاده می‌شود

الگوی بورس اوراق بهادار (مبتنی بر کالا) 

مخصوص فروشندگان کالا در بورس (از طریق گواهی سپرده کالایی) است. 

الگوی قبوض خدماتی 

-برای ثبت صورتحساب‌های مربوط به خدمات عمومی (مانند آب، برق، گاز) است. در این نوع الگو در صورتحساب‌های اصلاحی/ابطالی، شماره اشتراک/شناسه قبض غیرقابل تغییر است. 

الگوی فروش خدمات بیمه‌ای 

این الگو  مخصوص ثبت صورتحساب‌های مرتبط با خدمات بیمه‌ای (درمانی، عمر، حوادث، و غیره) در این الگو، فیلد شناسه بیمه‌نامه ( بیمه مرکزی) الزامی است

الگوی فروش ارز

مخصوص واحدهای صرافی و بانک‌های دارای مجوز مبادله ارز است.

الگوی بلیط هواپیما

مخصوص شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های مسافرتی است که هدف آن ثبت مالی معاملات مرتبط با حمل و نقل هوایی است.

روش‌های ارسال صورت حساب به سامانه مودیان

در نظام مالیاتی  جدید، ارسال صورت حساب‌ها به سامانه مودیان به چند روش امکان‌پذیر است که هر کسب‌وکاری می‌تواند متناسب با نیاز خود بهترین گزینه را انتخاب کند.

 به روش مستقیم  توسط مودی: اگر تمایل دارید کنترل کامل فرآیند ارسال  صورت حساب الکترونیکی در دست شما باشد، مستقیماً از طریق نرم‌افزار حسابداری خود و خرید ماژول سامانه مودیان نرم افزار صورت حساب های خود را به سامانه مودیان ارسال کنید یا از طریق  تهیه نرم افزار واسط صورت حساب های خود را به سامانه مودیان ارسال کنید  اقدام به ارسال صورتحساب‌ها کنید. این روش برای کسب‌وکارهای حرفه‌ای که نرم‌افزار تخصصی دارند ایده‌آل است.

از طریق شرکت‌های معتمد: گاهی برخی از شرکت‌ها و به ویژه مشاغل ممکن است دارای تیم مالی نباشند و یا با وجود صورتحساب های زیاد امکان ارسال صورتحساب ها را ندارند  در این حالت می توانند یا فقط مسئولیت ارسال را به شرکت معتمد واگذار کنید (در حالی که خودشان صورت‌حساب را امضا می‌کنید)، یا کل فرآیند را به شرکت معتمد بسپارند که در این صورت آنها هم امضا و هم ارسال را انجام خواهند داد.

استفاده از سامانه‌های دولتی: برای سازمان‌ها و نهادهای دولتی، امکان ارسال مستقیم از طریق سامانه‌های مرتبط دولتی وجود دارد که پس از فعال‌سازی در کارپوشه مودیان قابل استفاده خواهد بود.مثلا صورت‌حساب‌هایی که در سامانه جامع تجارت یا سامانه ثامن.

هر کدام از این روش‌ها مزایای خاص خود را دارند و انتخاب نهایی بستگی به سطح تخصص، حجم معاملات و امکانات فنی هر کسب‌وکار دارد. مهم این است که با آگاهی کامل و در زمان مقرر نسبت به ارسال صورت حساب‌ها اقدام کنید تا از مزایای نظام مالیاتی الکترونیک بهره‌مند شوید.

شناسه کالا و خدمات در سامانه مودیان

در نظام مالیاتی جدید،  دریافت شناسه کالا و خدمات در ارسال صورتحساب الزامی است.. این شناسه ۱۳ رقمی است. تولیدکنندگان، واردکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات موظفند این شناسه را در صورت حساب‌های الکترونیکی خود درج کنند.

برای دریافت شناسه کالا، فعالان اقتصادی می‌توانند به سامانه جامع تجارت ایران به آدرس ntsw.ir مراجعه نمایند. نکته مهم این است که اگر قبلاً برای سایر فرآیندهای تجاری شناسه دریافت کرده‌اند، می‌توانند از همان شناسه برای ارسال صورتحساب در سامانه مودیان استفاده کنند و نیاز به اخذ مجدد نیست. ارائه‌دهندگان خدمات نیز می‌توانند با مراجعه به سامانه portal.gs1-ir.org شناسه خدمات خود را دریافت نمایند.

استفاده از این شناسه‌ها به ردیابی دقیق کالاها و خدمات در چرخه اقتصادی کشور کمک می‌کند. این سیستم با ایجاد شفافیت، زمینه را برای کاهش تخلفات مالیاتی و بهبود نظارت فراهم می‌سازد. کسب‌وکارها باید توجه داشته باشند که درج صحیح این شناسه‌ها در صورتحساب‌های الکترونیکی از الزامات قانونی است و عدم رعایت آن می‌تواند با پیامدهای مالیاتی همراه باشد.

نکته مالیاتی شناسه کالا و خدمات دانش بنیان

با توجه به اینکه شرکت های دانش بنیان یا واحدهای فناور در پارک های علم و فناوری دارای محصولاتی (کالایا خدمات) هستند که اغلب توسط خود شرکت تولید یا ارایه می دهند و از طرفی دارای نام تجاری برای برخورداری از معافیت مالیاتی هستند لازم است از شناسه محصولات خود در صورتحساب های الکترونیکی استفاده کنند که در ارزیابی معافیت های مالیاتی کمترین چالش را با ممیزان سازمان امور مالیاتی یا کارشناسان معاونت در تایید معافیت داشته باشند

مهلت ارسال فاکتور فروش در سامانه مودیان مالیاتی

سیر تحول جالب توجه مهلت ارسال صورتحساب‌ها به سامانه مودیان نشان‌دهنده تکامل تدریجی این سامانه و تطبیق‌پذیری با نیازهای کسب‌وکارهاست. در ابتدای راه‌اندازی سامانه، مهلت ۷ روزه برای ثبت فاکتورها تعیین شده بود، اما با توجه به چالش‌های فنی اولیه، این مدت به ۳۰ روز افزایش یافت تا فضای تنفسی برای کسب‌وکارها ایجاد شود.

با بهبود زیرساخت‌های سامانه، این مهلت در گام بعدی به ۲۱ روز کاهش پیدا کرد. اکنون و از ۱۵ آبان ۱۴۰۳، آخرین تغییر صورت گرفته و مهلت نهایی به ۱۲ روز رسیده است

مهلت تایید صورت حسابهای خرید در سامانه مودیان

مطابق تبصره ماده 4 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان “مؤدیان مالیاتی مکلفند ظرف مدت سی روز از تاریخ درج صورتحساب الکترونیکی در کارپوشه مؤدیان نسبت به اعلام پذیرش یا عدم پذیرش این صورتحساب ها اقدام کنند. عدم اظهارنظر ظرف مدت مذکور به منزله تأیید صورتحساب مربوط می باشد. “

مواردی که نیاز به ارسال صورت حساب ندارند:

مواردی که نیاز به صدور صورتحساب الکترونیکی و ثبت در سامانه مودیان ندارند، بر اساس اسناد ارائه شده به شرح زیر است:

• اصل تسهیلات اعطایی توسط بانک‌ها، موسسات اعتباری غیربانکی مجاز، و صندوق توسعه ملی. 
• حق بیمه دریافتی سازمان تامین اجتماعی. 
• کسور بازنشستگی دریافتی توسط صندوق‌های بازنشستگی. 
• فروش ارز (به استثنای صرافی‌ها که برای فروش یا ارائه خدمت ملزم به صدور صورتحساب هستند). 
• هر گونه خسارت
• انواع جریمه (در صورتی که بخشی از بهای کالا یا خدمات محسوب نشود). 
• آورده نقدی یا غیرنقدی به عنوان سرمایه. 
• انواع کمک‌های دولتی. 
• درآمد اجاره اموال غیر منقول. 
• خرید و فروش سهام و اوراق بهادار. 
• سود و زیان حاصل از تسعیر ارز. 
• سود سپرده بانکی. 
• سود سهام و اوراق بهادار. 
• حق عضویت. 
• کمک‌های بلاعوض. 

نکته: صرافی‌ها در موارد فروش یا ارائه خدمت موظف به صدور صورت حساب الکترونیکی هستند.

سامانه مودیان، بستر دیجیتالی سازمان امور مالیاتی برای ثبت و مدیریت الکترونیکی معاملات است که با هدف افزایش شفافیت و کاهش فرار مالیاتی راه‌اندازی شده است. در این مقاله به مفاهیم پایه‌ای مانند اشخاص مشمول، انواع صورتحساب‌های الکترونیکی و مهلت‌های ارسال پرداختیم. در مقالات آینده در سایت آریاز حساب، به جزئیات بیشتری از این سامانه از جمله خطاهای رایج و راهکارهای آن، معافیت‌های خاص و آخرین تغییرات قانونی خواهیم پرداخت تا همراهی کامل‌تری برای شما عزیزان باشیم.

سامانه مودیان به عنوان بستر اصلی تعامل مؤدیان با سازمان امور مالیاتی، نقش کلیدی در تسهیل فرآیندهای مالیاتی ایفا می‌کند. در این مقاله آریاز حساب مهم‌ترین مفاهیم و الزامات این سامانه شامل کارپوشه‌ها، حد مجاز فروش، وضعیت صورتحساب‌ها و جدول پرداخت بررسی می‌شود. همچنین جرائم ناشی از عدم انجام تکالیف و راه‌های جلوگیری از آن مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

کارپوشه فعال و کارپوشه غیر فعال

کار پوشه فعال: به کارپوشه‌ای اطلاق می‌شود که مودی مالیاتی از طریق آن می‌تواند علاوه بر ثبت حافظه مالیاتی و تأیید یا رد صورتحساب‌های خرید، مالیات و عوارض ارزش افزوده متعلقه به صورتحساب‌های فروش خود را نیز از خریداران دریافت نماید. این کارپوشه امکان انجام کامل عملیات مرتبط با مالیات بر ارزش افزوده را در اختیار مودی قرار می‌دهد.

کارپوشه غیرفعال: به کارپوشه‌ای گفته می‌شود که اگرچه دسترسی به سامانه و امکان ثبت حافظه مالیاتی و نیز تأیید یا رد صورتحساب‌های خرید در آن وجود دارد، اما مودی اجازه دریافت مالیات و عوارض از خریداران را در آن ندارد. این حالت معمولاً به دلیل شرایط خاص مودی یا بر اساس مقررات اعمال می‌شود.

کارپوشه غیرمجاز و نحوه فعال سازی مجدد آن

زمانی که یک مؤدی (شخص حقیقی یا حقوقی) درخواست ویرایش اطلاعات پرونده مالیاتی خود را در سامانه ثبت نام الکترونیکی سازمان امور مالیاتی ثبت کند، این فرآیند به طور خودکار باعث می‌شود که پرونده مالیاتی او از وضعیت (نهایی و تأیید شده) خارج شده و به وضعیت  (در حال ویرایش و تأیید نشده) تغییر پیدا کند. این تغییر وضعیت پرونده، بر روی کارپوشه  اثر می‌گذارد و باعث می‌شود که وضعیت کارپوشه از (فعال) به (غیر مجاز موقت) تغییر کند و تمامی شناسه‌های یکتای حافظه مالیاتی مرتبط با آن پرونده به طور خودکار غیرفعال شوند. در این حالت مودی نمی تواند

• شناسه یکتای جدید دریافت کند.
• صورتحساب‌های فروش خود را در سامانه مودیان بارگذاری (آپلود) کند.
• صورتحساب‌های خرید را تأیید یا رد کند (به دلیل غیرفعال بودن شناسه یکتا).

به عبارت ساده، با هرگونه تغییر در اطلاعات پایه (مثل تغییر آدرس، شماره تماس، یا اطلاعات هویتی)، پرونده موقتاً از چرخه خارج شده و تا زمان تأیید مجدد، دسترسی مؤدی به امکانات سامانه محدود می‌شود.

با ثبت و تأیید نهایی اطلاعات ویرایش‌ شده در سامانه ثبت نام الکترونیکی، پرونده مالیاتی مؤدی در کارپوشه سامانه مودیان فعال می‌شود. در این حالت، مؤدی می‌تواند با ورود به کارپوشه، شناسه یکتای حافظه مالیاتی جدیدی درخواست دهد. با این درخواست، شناسه قبلی نیز مجدداً فعال خواهد شد.

حد مجاز فروش در سامانه مودیان

 حد مجاز فروش مکانیزمی است که به موجب قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان به اجرا درآمده است. هدف اصلی این ساز و کار، پیشگیری از صدور صورتحساب‌های صوری، مقابله با فعالیت شرکت‌های کاغذی و جلوگیری از فروش غیرمجاز شرکت‌های صوری است. این سیستم صرفاً برای کنترل مالیات بر ارزش افزوده طراحی شده و فعالیت‌های معاف از این مالیات را شامل نمی‌شود.

 محاسبه حد مجاز فروش

حد مجاز فروش برای هر مؤدی بر اساس دو معیار اصلی تعیین می‌گردد:

• برای واحدهای دارای سابقه: پنج برابر فروش دوره مشابه سال قبل
• برای واحدهای تازه‌ تأسیس یا فاقد سابقه: پنج برابر معافیت سالانه ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم

 عدول و عدم عدول

مفهوم (عدول) از اهمیت بالایی برخوردار است. عدول به مواردی اشاره دارد که فروشنده از سقف مجاز فروش تعیین شده در قانون فراتر رفته است. در چنین شرایطی، اگر خریدار این صورتحساب را تأیید کند، نه تنها هیچ اعتبار مالیاتی برای آن دریافت نمی‌کند، بلکه این مبلغ در اظهارنامه مالیاتی وی غیرقابل قبول خواهد بود. به بیان دیگر، عدول باعث از دست رفتن اعتبار مالیاتی خریدار می‌شود.

در نقطه مقابل، (عدم عدول) به معنای رعایت کامل چارچوب و سقف‌های مجاز فروش توسط فروشنده است. تأیید این گونه صورتحساب‌ها برای خریدار کاملاً بلامانع است و اعتبار مالیاتی کامل مطابق با مقررات برای آن محسوب می‌شود. پایبندی به عدم عدول، تضمین‌ کننده سلامت مالی معاملات و حفظ حقوق طرفین در چارچوب قانون است.

افزایش  حد مجاز فروش

حد مجاز فروش در موارد زیر افزایش می‌یابد:

• پرداخت بدهی‌های مالیاتی دوره‌های قبلی
• خرید نقدی کالا و خدمات مشمول مالیات بر ارزش افزوده
• ثبت پرداخت‌های مربوط به خریدهای نسیه دوره قبل
• واردات کالاهای ثبت شده در کارپوشه

 پیامدهای عدول از حد مجاز

صدور صورتحساب فراتر از حد مجاز (عدول) پیامدهای زیر را در پی دارد:

• عدم اعطای اعتبار مالیاتی به خریدار.
• الزام فروشنده به صدور صورتحساب اصلاحی پس از افزایش حد مجاز.
• در صورت تأیید خریدار، صورتحساب فاقد اعتبار مالیاتی خواهد بود.
• در صورت رد خریدار، مالیات متعلقه از فروشنده مطالبه می‌گردد.

لازم به ذکر است فروش به مصرف کننده نهایی تحت تاثیر حد مجاز قرار نمی‌گیرد و همیشه (عدم عدول) محسوب می‌شود.

همچنین صادرات در محاسبه حد مجاز لحاظ نمی‌شود مگر اینکه با اظهارنامه گمرکی مطابقت نداشته باشد و  فروش نسیه تنها پس از تأیید و پرداخت در محاسبات حد مجاز اعمال می‌شود.

 مدیریت و نظارت بر حد مجاز

مودیان می‌توانند از طریق داشبورد مدیریتی کارپوشه خود، حد مجاز دوره جاری، دوره قبل و دوره بعد را رصد نمایند. مبنای کسر از حد مجاز، تاریخ صدور صورتحساب است که امکان مدیریت هوشمند فروش را فراهم می‌آورد.

انواع وضعیت صورتحسابها در کارپوشه

انواع وضعیت صورتحساب‌ها در کارپوشه نشان‌ دهنده مرحله و وضعیت رسیدگی هر صورتحساب هستند که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

• وضعیت (در انتظار واکنش)

وقتی فروشنده یک صورتحساب الکترونیکی صادر می‌کند و شناسه ملی خریدار را وارد کرده باشد، آن صورتحساب مستقیماً وارد کارپوشه خریدار می‌شود. حالا خریدار ۳۰ روز فرصت دارد که واکنش نشان دهد در این بازه زمانی صورتحساب در حالت در انتظار واکنش قرار می گیرد.

• وضعیت (تایید شده)

وقتی خریدار یک صورتحساب را در کارپوشه‌اش تأیید کند، آن صورتحساب به وضعیت (مورد تأیید) تغییر می‌کند. این تأیید به دو شکل انجام می‌شود:

 تأیید دستی: خریدار در بازه ۳۰ روزه به‌ صورت مستقیم صورتحساب را تأیید می‌کند.

تأیید سیستمی: اگر خریدار هیچ واکنشی نشان ندهد، سامانه پس از ۳۰ روز به‌ طور خودکار صورتحساب را تأیید می‌کند.

• وضعیت (رد شده)

وقتی خریدار با یک صورتحساب موافق نباشد، می‌تواند آن را در بازه ۳۰ روزه رد کند. در این حالت، صورتحساب به وضعیت (رد شده) تغییر می‌کند و نشان می‌دهد که معامله مورد تأیید خریدار نیست.

• وضعیت (عدم نیاز به واکنش)

فروش به مصرف‌ کننده نهایی که غیرفعال اقتصادی است و کارپوشه مالیاتی ندارد. اشتباه در اطلاعات صورتحساب مانند کد ملی یا کد پستی نادرست. ابطال صورتحساب توسط فروشنده قبل از هرگونه واکنش از سوی خریدار. صدور صورتحساب برگشت از فروش برای صورتحساب اصلی. ثبت صورتحساب اصلاحی در موارد خاص که نیاز به تأیید مجدد خریدار ندارد.

• وضعیت (عدم امکان واکنش)

وضعیت (عدم امکان واکنش) زمانی رخ می‌دهد که سامانه به دلایل فنی یا حقوقی، اجازه تأیید یا رد صورتحساب را به خریدار نمی‌دهد. مهم‌ترین دلایل آن به شرح زیر است:

مشکل در هویت و پرونده مالیاتی خریدار:

      نداشتن شناسه یکتا: خریدار فاقد کد ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی) معتبر است.

       پرونده مالیاتی نهایی نشده: پرونده مالیاتی خریدار به دلیل ویرایش یا مشکلات اداری، در وضعیت (نهایی) قرار ندارد.

       مشکل در کارپوشه: خریدار اصلاً کارپوشه ندارد یا کارپوشه او در وضعیت غیرمجاز (موقت یا دائم) قرار دارد.

خطا در ثبت اطلاعات توسط فروشنده:

       اطلاعات هویتی نادرست: فروشنده شماره ملی/شناسه ملی خریدار را به اشتباه در صورتحساب وارد کرده است.

       عدم تطابق با فرمت سامانه: اطلاعات وارد شده (مانند کد پستی) با فرمت و ساختار تعریف شده در سامانه مطابقت ندارد.

• وضعیت (باطل شده)

در صورت صدور صورتحساب الکترونیکی ارجاعی، مرجع همان صورتحساب ابطال شده تلقی می گردد.

جدول پرداخت در سامانه مودیان

در دنیای امروز که شفافیت مالی و نظم در پرداخت‌ها نقش حیاتی در اقتصاد ایفا می‌کند، جدول پرداخت در سامانه مودیان به عنوان ابزاری کلیدی برای تسویه صورتحساب‌های نسیه مطرح شده است. این جدول نه‌ تنها مسیر پرداخت‌ها را روشن می‌سازد، بلکه نقش مهمی در تعیین بدهی مالیاتی و اعتبار مالیاتی طرفین معامله دارد.

 روش‌های تسویه صورتحساب: از نقدی تا تلفیقی

در سامانه مودیان، سه روش اصلی برای تسویه صورتحساب‌ها تعریف شده است:

• نقدی: پرداخت کامل مبلغ در لحظه معامله، ساده و بی‌نیاز از پیگیری‌های بعدی.
• نسیه: پرداخت در آینده، بر اساس توافق طرفین، که نیازمند ثبت دقیق جدول پرداخت است.
• تلفیقی: ترکیبی از پرداخت نقدی و نسیه، که پیچیدگی بیشتری دارد و مستلزم دقت در ثبت اطلاعات است.

 جدول پرداخت و اهمیت آن

جدول پرداخت در صورتحساب‌های نسیه، سندی رسمی و دیجیتال است که جزئیات پرداخت‌های آتی را ثبت می‌کند. . جدول پرداخت در کارپوشه سامانه مودیان در قسمت جرییات صورتحساب وجود دارد که خریدار یا فروشنده امکان تکمیل آن را دارند جزئیات پرداخت شامل تاریخ و مبلغ هر قسط است. در صورت تکمیل چدول پرداخت در کارپوشه طرف مقابل جهت رد یا تایید قرار می گیرد. در صورت تکمیل جدول توسط فروشنده خریدار باید جدول را بررسی و در صورت صحت اطلاعات، آن را تأیید کند. در صورت مغایرت، امکان رد جدول و درخواست اصلاح وجود دارد.

برای فروشنده، با ثبت جدول پرداخت، بدهی مالیاتی شناسایی شده و الزام به پرداخت مالیات ایجاد می‌شود و  برای خریدار اعتبار مالیاتی تنها پس از تأیید جدول پرداخت توسط فروشنده قابل ثبت است. بنابراین، تأیید جدول شرط لازم برای بهره‌مندی از اعتبار مالیاتی است.

رعایت زمان‌بندی در تکمیل و تأیید جدول پرداخت بسیار حیاتی است:

• فروشنده و خریدار هر یک ۳۰ روز فرصت دارند تا جدول را تکمیل یا نسبت به آن واکنش نشان دهند.
• در صورت تأخیر، وضعیت جدول به غیرقابل واکنش تبدیل شده و خریدار از ثبت اعتبار مالیاتی محروم می‌شود.

 جریمه عدم انجام تکالیف در سامانه مودیان

ماده 22 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان به تخلفات مالیاتی کسب‌ و کارها در زمینه عدم انجام تکالیف این قانون  می‌پردازد و برای هر کدام جریمه‌های مشخصی در نظر گرفته است. جریمه‌ها به دو شکل درصدی (از مبلغ فروش) و ثابت تعیین شده و همیشه مبلغ بزرگتر به عنوان جریمه اعمال می‌شود.

تخلفات و جریمه‌ها:

1. عدم صدور فاکتور الکترونیکی
   جریمه: ۱۰٪ از کل فروش بدون فاکتور یا ۲۰ میلیون ریال (هرکدام بیشتر باشد).
2. تخلفات مربوط به سیستم‌ها (سخت‌ افزار و نرم‌ افزار)
   شامل: عدم عضویت در سامانه مودیان، استفاده نکردن از دستگاه POS، استفاده نکردن یا سوءاستفاده از حافظه مالیاتی.
   جریمه: ۱۰٪ از کل فروش مربوطه یا ۲۰ میلیون ریال (هر کدام بیشتر باشد).
   عاقبت سنگین‌تر: محرومیت از همه معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌ها در آن سال مالی.
3. عدم اعلام حساب بانکی
   جریمه: ۱۰٪ از کل فروش انجام‌ شده از طریق آن حساب یا ۲۰ میلیون ریال (هر کدام بیشتر باشد).
   عاقبت سنگین‌تر: محرومیت از همه معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌ها در آن سال مالی.
4. تخلف در تحویل فاکتور به مشتری
   شامل: ندادن فاکتور چاپی به خریدار، حذف یا مخدوش کردن آن.
   جریمه: ۲٪ از مبلغ فاکتورهای مربوطه یا ۲۰ میلیون ریال (هر کدام بیشتر باشد).
5. عدم رعایت مقررات گزارش‌دهی
   مواردی نظیر : اگر شغل، محل کار، مالکیت یا شرایط اجاره‌ی مغازتان تغییر کرد، ظرف تنها ۱۰ روز این تغییر را از طریق کارپوشه به سازمان امور مالیاتی یا شرکت معتمد اطلاع دهید و اگر کسب‌ و کارتان را تعطیل یا منحل کردید، ظرف ۱۰ روز پس از خاموش کردن دستگاه کارت‌خوان، این موضوع را از طریق کارپوشه به سازمان امور مالیاتی یا شرکت معتمد اعلام کنید و اگر به هر دلیل (مانند بروز حادثه یا نقص فنی) نتوانستید فاکتور الکترونیکی صادر کنید، حداکثر تا پایان روز اداری بعد این مشکل را به سازمان امور مالیاتی یا شرکت معتمد گزارش دهید.
   جریمه: ۱٪ از مبلغ فروش گزارش‌ نشده یا ۱۰ میلیون ریال (هر کدام بیشتر باشد).

طبق تبصره 2 ماده 22 قانون پایانه ‌های فروشگاهی و سامانه مودیان سازمان امور مالیاتی حداکثر می‌تواند تا ۵۰٪ از این جریمه‌ها را ببخشد. اما اگر ثابت شود تخلف خارج از اختیار کسب‌ و کار بوده (مثلاً خرابی سامانه)، سازمان مکلف است جریمه را به طور کامل ببخشد.

اما برای کسب‌ و کارهایی که به هر دلیل نتوانسته‌اند به تکالیف قانون پایانه‌های فروشگاهی عمل کنند، ایجاد طبق ماده 2 قانون تسهیل تکالیف مودیان جهت اجرای (قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان) مصوب 1402/8/23 مجلس شورای اسلامی  سازمان امور مالیاتی کشور می تواند تا پایان سال ۱۴۰۳ تا صد درصد (۱۰۰) جریمه های موضوع ماده (۲۲) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان را مورد بخشودگی قرار دهد که طبق بند غ تبصره 1قانون بودجه سال 1404 این موضوع تا انتهای سال 1404 تمدید گردید.

کلام آخر

آشنایی با مفاهیم سامانه مودیان و رعایت دقیق تکالیف مالیاتی، نه تنها از بروز جرائم پیشگیری می‌کند، بلکه به شفافیت مالی و بهبود فضای کسب‌ و کار کمک می‌نماید. توجه به مواردی مانند فعال‌سازی کارپوشه، رعایت حد مجاز فروش و تکمیل به‌ موقع جدول پرداخت، برای تمام مؤدیان ضروری است. بنابراین، همراهی با سامانه مودیان نه تنها یک الزام قانونی، بلکه فرصتی برای توسعه پایدار اقتصادی محسوب می‌شود.

شما می‌توانید شنونده پادکست این مقاله از طریق castbox ،telegram، شنوتو و کانال آپارات آریاز حساب شایگان باشید.

ممنون که در این مقاله تا پایان ما را همراهی نمودید اگر در این حوزه سؤالاتی دارید می‌توانید در قسمت کامنت‌ها بپرسید و یا از خدمات مشاوره مالیاتی آنلاین، تلفنی و حضوری آریاز حساب استفاده کنید.